(52) UNA ÉTICA PARA LAICOS: Richard Rorty

etica laicos rorty

“Una ética para laicos” é un libro breve, de apenas 41 páxinas, que recolle a conferencia que, baixo o título de “Espiritualidad y Secularismo” deu en 2005 e na Universidade de Turín, acompañado por Gianni Vattimo, un dos filósofos políticos máis importantes do séc. XX: Richard Rorty. Aos licenciados en Políticas seguro que xa vos sona, pois el é un dos principais “reinterpretadores” críticos da Teoría da Xustiza Rawlsiana. E aos que non vos sona de nada, esta conferencia é unha oportunidade excelente para coñecer as liñas mestras da súa interpretación filosófica sobre un dos principais temas de debate na actualidade: o secularismo e os límites dunha sociedade-estado laica nun contexto relixioso e, consecuencia dos procesos migratorios, cada vez máis claramente multirrelixioso.

O punto de partida de Rorty son as declaracións de Benedicto XVI que contrapoñen o “fundamentalismo” (usado de forma positiva como a referencia a uns valores morais transcendentes e de validez universal) e o “relativismo” (significado -negativamente por Razinger e positivamente por Rorty- como a permanente discusión de valores e certezas por unha razón non-transcendente).

Rorty defínese como un filósofo utilitarista e defende o “relativismo” entendido, de acordo co filósofo Ratzinger, como a aceptación de que non hai verdades universais; negando a existencia dunha transcendencia capaz de construír a “realidade” e a “verdade” (pois toda universalidade é un absoluto imposible de negar, pero si de discutir de forma relativa); e permitindo que esa flexibilidade sexa o camiño a unha felicidade crecente de todas as persoas a través do diálogo e a negociación entre os desexos e as felicidades individuais.

No terreo do político e da política, ademais de felicitarse pola “secularización” da política e o fin da “teocracia” que xustificaba a orde establecida como resultado do decreto divino. Rorty, recollendo as palabras de Habermas, aposta tamén por unha desmistificación e perda da transcendentalidade da política. Substituíndo a vontade de construír un ideal universal concreto, independentemente do seu sentido ideolóxico e proposta material, polo máis realista centrarse nos problemas das persoas e a súa solución.

Na súa proposta dunha “ética para laicos” Rorty fai unha distinción clara entre o fundamentalismo-espiritualidade-transcendencia-universalidade-absolutismo e o secularismo-realidade-non transcencencia-utilitarismo-laicismo. Unha distinción moi ben articulada que, como remate, vou expoñervos a través de dous breves fragmentos do libro:

“Desde la perspectiva relativista nunca hubo ni habrá una verdad más grande que nosotros. La idea misma de una verdad de ese tipo [algo máis grande ca nós] es la confusión de los ideales con el poder. En opinión de los relativistas como yo, la lucha entre el relativismo y el fundamentalismo es la que se da entre dos grandes productos de la imaginación humana. Es la competencia, no entre una visión que se corresponde con la realidad y otra que no, sino entre dos poemas visionarios: uno ofrece una visión de ascenso vertical hacia algo más grande que lo meramemente humano, el otro una visión de progreso horizontal hacia un amor cooperativo común a escala planetaria.” (páx. 29)

“… deberíamos dejar de presentar una antítesis entre verdad universal necesaria y preferencia arbitraria; y en cambio deberíamos afirmar que no se toman decisiones importantes como resultado de la preferencia arbitraria, o bien mediante el fundamento garantizado de la verdad universal. En algún lado siempre estamos a medio camino.” (páx. 41).

Un libro breve e denso, pero intelixente e provocador. Poucas páxinas serven para recibir unha lección maxistral sobre como, na loita entre ideais absolutos e “verdades verdadeiras” (acrítica e univocamente aceptadas e defendidas), o relativismo ofrece a posibilidade de acadar un acordo capaz de garantir felicidade ao tempo que asegurar o progreso social e individual.

Poucos libros hai mellores que éste para poñerlle o peche de ouro ao meu reto de “1 libro x 52 semanas”. Con “Una ética para laicos” dou por rematado o meu ciclo libresco, a tempo para dar inicio a unha nova etapa blogueril o próximo 1 de setembro. A partir daquela, todos os libros serán recomendacións semanais que terán o cariz co que pecho este reto, cumprido co tempo sobrado -espero que vos gustasen as recomendacións e as críticas, do mesmo xeito que espero me fagades chegar as vosas propostas a partir de agora.

Creative Commons License
A Terceira República by Francisco Martínez Hidalgo is licensed under a Creative Commons Reconocimiento-Compartir bajo la misma licencia 3.0 España License.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s